Học Thiết kế Công nghiệp tại Trường Đại học Văn Lang với xưởng gốm

Trong lĩnh vực thiết kế sản phẩm, ý tưởng sáng tạo chỉ thật sự có giá trị khi người học hiểu được sản phẩm được tạo ra như thế nào trong thực tế. Vì vậy, học ngành Thiết kế Công nghiệp không chỉ là học vẽ, học dựng hình hay làm mô hình trong lớp học, mà còn là quá trình tiếp xúc trực tiếp với vật liệu, quy trình sản xuất, người thợ, máy móc và môi trường doanh nghiệp.

Tại Trường Đại học Văn Lang, sinh viên ngành Thiết kế Công nghiệp có nhiều cơ hội học tập thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế. Một trong những hoạt động tiêu biểu là chuyến tham quan và làm việc tại xưởng sản xuất gốm của doanh nghiệp. Đây là dịp để sinh viên quan sát trực tiếp cách một sản phẩm gốm được hình thành, từ tạo dáng, xử lý bề mặt, trang trí hoa văn cho đến hoàn thiện sản phẩm.

Thông qua trải nghiệm này, sinh viên không chỉ hiểu thêm về nghề gốm truyền thống mà còn rèn luyện tư duy thiết kế sản phẩm trong môi trường sản xuất thật. Đây cũng là một phần quan trọng trong định hướng đào tạo gắn với thực tiễn của ngành. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại chương trình đào tạo ngành Thiết kế Công nghiệp

Học Thiết kế Công nghiệp không chỉ nằm trong lớp học

Ngành Thiết kế Công nghiệp là ngành học gắn liền với sản phẩm và đời sống. Người học cần hiểu sản phẩm không chỉ ở hình dáng bên ngoài mà còn ở công năng, vật liệu, cấu trúc, quy trình sản xuất và trải nghiệm người dùng.

Trong lớp học, sinh viên có thể học về nguyên lý tạo hình, màu sắc, bố cục, phác thảo ý tưởng, mô hình 3D và phương pháp phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, để hiểu sâu hơn về thiết kế, sinh viên cần được quan sát sản phẩm trong bối cảnh thực tế.

Khi đến xưởng sản xuất gốm, sinh viên được nhìn thấy rất nhiều yếu tố mà sách vở khó truyền tải đầy đủ. Đó là cách người thợ xử lý đất, tạo hình sản phẩm, kiểm soát độ dày, cân đối tỷ lệ, trang trí họa tiết, tráng men và kiểm tra sản phẩm sau khi hoàn thiện.

Những chi tiết tưởng như nhỏ như miệng bình, đáy sản phẩm, độ cong thân gốm, bề mặt men hay cách cầm nắm đều có thể trở thành bài học quan trọng đối với sinh viên thiết kế.

Trải nghiệm xưởng gốm giúp sinh viên hiểu vật liệu

Một trong những nội dung quan trọng khi học Thiết kế Công nghiệp là hiểu về vật liệu. Mỗi loại vật liệu đều có đặc tính riêng, ảnh hưởng trực tiếp đến hình dáng, công năng và khả năng sản xuất của sản phẩm.

Với gốm, sinh viên có cơ hội quan sát một vật liệu vừa mềm dẻo trong giai đoạn tạo hình, vừa cứng chắc sau khi nung. Điều này giúp người học hiểu rằng thiết kế không thể tách rời đặc tính vật liệu.

Một chiếc bình gốm, lọ hoa hay vật dụng trang trí không chỉ cần đẹp về hình dáng. Sản phẩm còn phải đứng vững, có tỷ lệ hợp lý, không quá nặng, không quá mỏng, dễ sử dụng và phù hợp với kỹ thuật sản xuất.

Khi quan sát các mẫu gốm tại xưởng, sinh viên có thể nhận ra sự khác biệt giữa sản phẩm đang ở dạng mộc, sản phẩm đã tráng men và sản phẩm hoàn thiện. Mỗi công đoạn đều làm thay đổi cảm giác thị giác, màu sắc, bề mặt và giá trị thẩm mỹ của sản phẩm.

Đây là bài học rất thiết thực đối với sinh viên ngành Thiết kế Công nghiệp, bởi một nhà thiết kế tốt cần biết lựa chọn vật liệu phù hợp với ý tưởng và mục đích sử dụng.

Từ quan sát quy trình đến tư duy thiết kế sản phẩm

Trong chuyến trải nghiệm tại xưởng gốm, sinh viên không chỉ xem sản phẩm hoàn thiện mà còn được tiếp cận với quy trình sản xuất. Đây là điểm rất quan trọng đối với người học thiết kế sản phẩm.

Một sản phẩm trước khi đến tay người dùng phải trải qua nhiều bước: lên ý tưởng, tạo mẫu, thử nghiệm, chỉnh sửa, sản xuất, hoàn thiện và kiểm tra chất lượng. Mỗi bước đều có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng.

Khi quan sát quy trình làm gốm, sinh viên có thể đặt ra nhiều câu hỏi thiết kế như: Sản phẩm này dùng để làm gì? Người dùng sẽ cầm nắm như thế nào? Hình dáng này có dễ sản xuất hàng loạt không? Hoa văn có phù hợp với bề mặt cong không? Sản phẩm có dễ vận chuyển, trưng bày và bảo quản không?

Những câu hỏi này giúp sinh viên chuyển từ tư duy “làm cho đẹp” sang tư duy “thiết kế để sử dụng và sản xuất được”. Đây cũng chính là năng lực cốt lõi của ngành Thiết kế Công nghiệp.

Ngoài các hoạt động trải nghiệm tại xưởng, sinh viên còn có thể phát triển năng lực chuyên môn thông qua các bài tập và đồ án. Bạn có thể tham khảo thêm [các đồ án sinh viên ngành Thiết kế Công nghiệp] để hình dung rõ hơn quá trình học tập và sáng tạo của sinh viên.

Kết nối giữa thủ công truyền thống và thiết kế hiện đại

Gốm là một lĩnh vực có tính truyền thống cao, nhưng đồng thời cũng mở ra nhiều hướng phát triển mới trong thiết kế hiện đại. Khi sinh viên ngành Thiết kế Công nghiệp tiếp xúc với xưởng gốm, các bạn có thể nhìn thấy sự kết hợp giữa kỹ năng thủ công, kinh nghiệm của người thợ và tư duy sáng tạo của nhà thiết kế.

Một sản phẩm gốm có thể mang giá trị văn hóa, giá trị thẩm mỹ và giá trị sử dụng. Nếu được thiết kế tốt, sản phẩm truyền thống có thể trở nên phù hợp hơn với đời sống hiện đại, từ đồ trang trí nội thất, quà tặng, vật dụng gia đình đến sản phẩm phục vụ không gian thương mại.

Đây cũng là cơ hội để sinh viên nhận ra rằng thiết kế không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ phức tạp. Đôi khi, cảm hứng thiết kế đến từ việc quan sát một chất liệu quen thuộc, một quy trình thủ công hoặc một sản phẩm đời sống rất gần gũi.

Tin và Hình: Khoa Mỹ thuật và Thiết kế