Nếu bạn là nam sinh đang cân nhắc học ngành Tâm lý học và băn khoăn vì xung quanh không có nhiều bạn nam chọn ngành này – thì bài viết này dành cho bạn.

Vì sao nam giới lại "hiếm" trong ngành này?

Trên toàn cầu, Tâm lý học được ghi nhận là một trong những ngành cho tỷ lệ nữ cao nhất. Điều này khiến chuyên viên tâm lý nam trở thành nhóm thiểu số ở hầu hết các quốc gia, kết cả các nước phát triển.

Tại Việt Nam, bức tranh này còn phức tạp hơn, số chuyên gia tâm lý phục vụ cho người có nhu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần chiến 1/100.000 (Bộ Y tế, 2021). Nghĩa là chuyên gia tâm lý, dù nam hay nữ đều đang rất thiếu. Tuy nhiên đây không phải là con số để lo lắng, đây là cơ hội.

Nam giới và sức khỏe tâm thần

Tại Việt Nam, hành vi tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý của người dân nói chung vẫn còn khá hạn chế so với việc tự mình vượt qua. Trong khi đó, đàn ông được kỳ vọng phải mạnh mẽ, tự lo, không than vãn. Đây là một loại áp lực xã hội về chuẩn mực nam tính truyền thống. Hệ quả thực tế là: nam giới thường nhận ra mình cần hỗ trợ tâm lý muộn hơn, tìm kiếm dịch vụ ít hơn, và bỏ cuộc sớm hơn trong quá trình trị liệu – không phải vì họ ít gặp vấn đề hơn, mà vì ngưỡng chịu đựng xã hội của họ cao hơn một cách không lành mạnh.

Điều này tạo ra một nhu cầu nghề nghiệp cụ thể: cần những chuyên viên tâm lý hiểu cách tiếp cận nam giới – biết rằng họ thường không vào thẳng vấn đề, thường diễn đạt khó khăn qua hành vi thay vì cảm xúc, và cần được gặp đúng người vào đúng thời điểm.

Không có quy tắc nào bắt buộc chuyên viên tâm lý hỗ trợ nam giới phải là nam. Những người đã trải qua cùng những kỳ vọng xã hội đó – hiểu cảm giác "phải tự lo", hiểu áp lực không được tỏ ra yếu đuối – có thể mang vào phòng tham vấn sự thấu hiểu từ bên trong.

Tâm lý học yêu cầu gì?

Ngành Tâm lý học yêu cầu khả năng quan sát hành vi con người một cách chính xác và có hệ thống, tư duy phân tích, sự kiên nhẫn và khả năng chịu đựng sự mơ hồ – vì con người không bao giờ đơn giản như công thức. Không có đặc điểm nào trong số này là đặc quyền của một giới.

Trong khi đó, nhiều nam sinh viên mang vào ngành những thế mạnh riêng biệt: tư duy có cấu trúc, khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực, và góc nhìn ít bị chi phối bởi kỳ vọng xã hội – những phẩm chất có giá trị thực sự trong cả công việc tham vấn lẫn nghiên cứu. 

Người đi trước bạn đã có ở đây

Trong đội ngũ giảng viên của Bộ môn Tâm lý học tại Trường Đại học Văn Lang, có ít nhất 4 giảng viên nam – những người đã gắn bó với ngành bằng cả sự nghiệp học thuật và thực tiễn chuyên môn lâu dài.

Điều đó có nghĩa là: khi bạn bước vào giảng đường, bạn sẽ gặp những người thầy đã đi con đường bạn đang cân nhắc. Họ có thể cho bạn thấy con đường đó dẫn đến đâu – không phải bằng lý thuyết, mà bằng chính hành trình của họ.

Và mỗi khóa Tâm lý học mà trường Đại học Văn Lang đang đào tạo, vẫn luôn có những nam sinh viên chọn ngành này. Không phải vì không còn lựa chọn nào khác – mà vì họ nhìn thấy điều mà nhiều người chưa nhìn ra.

Hai hướng đào tạo – Cả hai đều mở cửa với nam giới

Hướng tham vấn trị liệu tâm lý

Nếu bạn muốn làm việc trực tiếp với con người, hỗ trợ tâm lý tại trường học, bệnh viện, trung tâm chăm sóc sức khỏe tâm thần hoặc tổ chức xã hội. Đây chính là hướng mà khoảng trống nhân lực nam đang cần được lấp đầy nhiều nhất. 

Hướng Tâm lý học xã hội

Nếu bạn muốn ứng dụng tâm lý học vào tổ chức, doanh nghiệp, nhân sự hoặc truyền thông. Khả năng phân tích hành vi tổ chức, đưa ra quyết định dứt khoát và làm việc dưới áp lực cao là những lợi thế mà nhiều nam sinh viên đang phát huy tốt ở hướng này. 

Dù chọn hướng nào, bạn đều được thực tập qua học kỳ doanh nghiệp và nhiều chuyến đi thực tế xuống các cơ sở – không chỉ học lý thuyết trong lớp. 

Câu hỏi thực sự không phải “Nam có phù hợp không?”

Chúng tôi nghe được băn khoăn thực sự của bạn là: “Tôi có muốn hiểu con người không?”

Nếu bạn tò mò về lý do người ta hành động như họ đang làm. Nếu bạn muốn một nghề vừa có chiều sâu học thuật vừa tạo ra tác động thực tế đến con người. Nếu bạn sẵn sàng là người đi ngược lại số đông để chọn thứ thực sự phù hợp với mình – thì Ngành Tâm lý học tại Trường Đại học Văn Lang đang chờ bạn.

Tin và Hình: ThS. Bùi Thị Hân