Văn Lang 30 năm: Hành trình bền bỉ kết nối khoa học và cộng đồng

Một nữ Phó Giáo sư Việt Nam từng vinh dự được chính tay nhà khoa học đoạt giải Nobel Y học gắn lên ngực huân chương cao quý nhất của nước Pháp – câu chuyện tưởng như hiếm có ấy lại chính là dấu mốc trong sự nghiệp của PGS. TS. Trương Xuân Liên. Nguyên Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh, Bà hiện là giảng viên Khoa Dược, Trường Đại học Văn Lang (VLU). 

Năm 2018, với vai trò điều phối viên chương trình hợp tác nghiên cứu giữa Việt Nam và Pháp về HIV/AIDS (thuộc cơ quan ANRS của Pháp), PGS. TS. Trương Xuân Liên đã được Nhà nước Pháp trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh vì những cống hiến miệt mài trong lĩnh vực y học. Đây là huân chương danh giá do Hoàng đế Napoléon Bonaparte sáng lập năm 1802, được xem là phần thưởng cao quý nhất của Cộng hòa Pháp dành cho các cá nhân, tổ chức có đóng góp đặc biệt và khi được trao tặng, người nhận trở thành thành viên “Quân đoàn danh dự” của nước Pháp. Việc một nhà khoa học Việt Nam như PGS. TS. Trương Xuân Liên được ghi nhận bằng phần thưởng hơn 200 năm lịch sử này là minh chứng rõ rệt cho tầm ảnh hưởng toàn cầu từ những nỗ lực đổi mới và cống hiến bền bỉ của bà.

Tiên phong hợp tác quốc tế trong cuộc chiến HIV/AIDS

Gắn bó sự nghiệp với “căn bệnh thế kỷ” HIV/AIDS ngay từ buổi đầu, PGS. TS. Trương Xuân Liên là một trong những người tiên phong của Việt Nam tham gia nghiên cứu về virus HIV – tác nhân gây hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS). Tháng 12/1990, phòng xét nghiệm của Viện Pasteur TP.HCM lần đầu tiên phát hiện ca nhiễm HIV đầu tiên tại Việt Nam, báo hiệu thách thức y tế toàn cầu đã hiện diện. Đến năm 1994, TS. Liên được cử sang tu nghiệp tại Phòng nghiên cứu Retrovirus của Viện Pasteur Paris dưới sự hướng dẫn của GS. Françoise Barré-Sinoussi – nhà khoa học vừa đồng phát hiện virus HIV vài năm trước đó. Việc tiếp cận tri thức tiên tiến tại Paris đã giúp bà tích lũy hành trang liên ngành quý báu, kết nối lĩnh vực virus học, dịch tễ học và y dược trong cuộc chiến chống HIV. Năm 1995, PGS. TS. Trương Xuân Liên cùng các đồng nghiệp Pháp – Việt thực hiện nghiên cứu dịch tễ học phân tử đầu tiên về các chủng HIV đang phổ biến và lây truyền tại Việt Nam, đặt nền móng khoa học cho chiến lược kiểm soát đại dịch này trong nước. Suốt giai đoạn công tác tại Viện Pasteur TP.HCM từ năm 1996 đến 2009, bà không ngừng miệt mài tìm tòi nghiên cứu, đóng góp nhiều kết quả có giá trị cho y học dự phòng và điều trị HIV/AIDS. 

Với chuyên môn vững vàng và tâm huyết, PGS. TS. Liên được tin tưởng giao trọng trách điều phối các dự án hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và Pháp về HIV/AIDS, kết nối các nhà khoa học hai nước cùng hướng đến mục tiêu chung bảo vệ sức khỏe nhân loại. Gần 25 năm bền bỉ trên con đường nghiên cứu đó, Bà đã xây dựng được những nhịp cầu tri thức vững chắc giữa Việt Nam và cộng đồng khoa học thế giới, góp phần mang lại những tiến bộ thiết thực trong phòng chống HIV/AIDS tại Việt Nam lẫn trên thế giới. Sự kiện Bà được chính GS. Françoise Barré-Sinoussi – người Thầy, người đồng nghiệp quốc tế gắn bó hơn hai thập kỷ – trao tặng Huân chương Bắc Đẩu Bội tinh là một đỉnh cao, ghi nhận chặng đường cống hiến không ngừng nghỉ ấy của Bà.

Đổi mới giáo dục và lan tỏa tri thức tại Văn Lang

Không dừng lại ở vai trò nhà khoa học, PGS. TS. Trương Xuân Liên đã mang nhiệt huyết và tầm nhìn định hướng đổi mới của mình vào sự nghiệp giáo dục khi gia nhập đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Văn Lang. Tại VLU, Bà được xem như một đại diện tiêu biểu cho đẳng cấp học thuật của Nhà trường, góp phần định hình môi trường học tập kết hợp nghiên cứu theo chuẩn mực quốc tế. Bằng kinh nghiệm dày dặn, PGS. TS. Liên luôn khuyến khích sinh viên không chỉ nắm vững cơ sở lý thuyết nền tảng mà còn biết vận dụng kiến thức ấy để thực hiện các nghiên cứu  thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, rèn luyện khả năng kết nối và chuyển hóa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, hình thành tư duy liên ngành trong cách tiếp cận các vấn đề trong lĩnh vực y – dược, từ phòng thí nghiệm đến cộng đồng, từ khoa học cơ bản đến ứng dụng lâm sàng – nhằm chuẩn bị cho họ khả năng giải quyết những thách thức sức khỏe thực tiễn một cách sáng tạo. 

Với mạng lưới hợp tác rộng mở, Bà đã trở thành cầu nối để Văn Lang liên kết chặt chẽ hơn với giới khoa học thế giới, truyền cảm hứng mạnh mẽ về tinh thần đổi mới sáng tạo và đoàn kết cộng đồng trong khoa học thời kỳ hậu COVID-19. Những hoạt động kết nối như vậy, do PGS. TS. Liên khởi xướng, đã góp  phần thắp lên khát vọng học hỏi không ngừng tại Văn Lang, đồng thời tạo động lực để Nhà trường vươn tới các mục tiêu nghiên cứu với tầm ảnh hưởng rộng rãi, mang lại giá trị tích cực cho cộng đồng và xã hội.

Truyền lửa đam mê cho thế hệ kế tiếp

Trong vai trò người thầy, PGS. TS. Trương Xuân Liên luôn tâm niệm việc đào tạo thế hệ sau chính là cách tiếp nối bền vững nhất những thành quả nghiên cứu. Bà tận tụy dìu dắt sinh viên, khuyến khích họ dấn thân vào con đường khoa học với tinh thần không ngại thử thách và biết vươn tầm nhìn ra thế giới. Nhiều sinh viên chia sẻ rằng họ tìm thấy ở cô hình mẫu của một nhà khoa học lý tưởng: vừa có kiến thức uyên thâm, vừa giàu nhiệt huyết cống hiến vì sức khỏe cộng đồng. Không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn, PGS. TS. Liên còn lan tỏa đến học trò niềm đam mê nghiên cứu và trách nhiệm xã hội – những phẩm chất mà Bà đã tôi luyện qua nhiều năm tháng lăn lộn với thực tiễn y học. Dưới sự dẫn dắt của Cô, các dược sĩ tương lai của VLU được truyền lửa để tự tin khám phá, sáng tạo và đóng góp cho những vấn đề y tế cấp thiết của cộng đồng, đúng như triết lý giáo dục gắn kết với cộng đồng mà Nhà trường theo đuổi.

Tôn vinh một biểu tượng phụ nữ Việt trong khoa học và giáo dục

Chặng đường sự nghiệp của PGS. TS. Trương Xuân Liên là minh chứng sống động cho giá trị và tầm vóc của người phụ nữ Việt Nam trong khoa học và giáo dục. Từ một nữ nghiên cứu viên trẻ dấn thân vào lĩnh vực HIV/AIDS đầy thách thức, Bà đã vươn lên trở thành một chuyên gia uy tín được quốc tế kính trọng, được vinh danh bởi Chính phủ Pháp và cộng đồng khoa học toàn cầu. Đồng thời, Bà vẫn giữ trọn nhiệt huyết và sự khiêm nhường của một người thầy, lặng lẽ đóng góp vào sự phát triển của ngôi trường Văn Lang và ươm mầm cho thế hệ kế cận. Sự kết hợp hài hòa giữa trí tuệ khoa học đỉnh cao và tâm huyết vì cộng đồng nơi PGS. TS. Trương Xuân Liên chính là nguồn cảm hứng lớn lao, tiếp thêm động lực cho biết bao bạn trẻ – đặc biệt là các nữ sinh yêu khoa học – mạnh dạn theo đuổi ước mơ, phá vỡ những định kiến và khẳng định mình trên con đường học thuật. Với những cống hiến bền bỉ và ảnh hưởng sâu rộng, PGS. TS. Trương Xuân Liên xứng đáng là một biểu tượng tiêu biểu của đội ngũ trí thức Việt Nam thời hội nhập, lan tỏa thông điệp rằng tri thức, đam mê và lòng nhân ái khi được kết hợp sẽ tạo nên sức mạnh để thay đổi cộng đồng theo hướng tốt đẹp nhất.

Tin và hình: Tổng hợp