Trường Đại học Văn Lang lan tỏa giải pháp nông nghiệp đô thị thích ứng biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với các đô thị hiện đại như gia tăng nhiệt độ, suy giảm không gian xanh, ngập úng đô thị và ô nhiễm môi trường. Trong bối cảnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về các giải pháp thích ứng và giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển bền vững. Tại Hội thảo “Nông nghiệp đô thị: Giải pháp phát triển không gian xanh” diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, TS. Vũ Thị Quyền – Trưởng ngành Công nghệ Sinh học, Trường Đại học Văn Lang đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quốc tế và đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp đô thị gắn với ứng phó biến đổi khí hậu.

Chia sẻ các mô hình quốc tế về đô thị xanh và thích ứng khí hậu

Theo TS. Vũ Thị Quyền, nhiều quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc tích hợp nông nghiệp đô thị vào chiến lược phát triển bền vững nhằm giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao khả năng chống chịu trước các tác động của biến đổi khí hậu. Tại Singapore, chiến lược “Vườn trong phố” đã giúp gia tăng diện tích cây xanh lên khoảng 50% diện tích toàn quốc thông qua các mô hình vườn trên mái, vườn tường và mạng lưới công viên kết nối dài khoảng 360 km. Mô hình này không chỉ cải thiện cảnh quan mà còn góp phần giảm nhiệt độ đô thị, tăng khả năng hấp thụ carbon và nâng cao chất lượng môi trường sống. Bên cạnh đó, TS. Quyền giới thiệu mô hình “Thành phố bọt biển” (Sponge City) tại Trung Quốc, trong đó các công trình xanh và cảnh quan thẩm thấu được thiết kế nhằm tăng khả năng thu gom nước mưa, giảm dòng chảy bề mặt và hạn chế tình trạng ngập úng do mưa lớn – một trong những hệ quả ngày càng phổ biến của biến đổi khí hậu.

Giải pháp mái nhà xanh và tường xanh góp phần giảm phát thải khí nhà kính

Tại hội thảo, TS. Vũ Thị Quyền nhấn mạnh vai trò của các mô hình “Mái nhà xanh” (Green Roof) và “Tường xanh” (Green Wall) như một giải pháp hiệu quả giúp các đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo các nghiên cứu quốc tế được chia sẻ, mái nhà xanh có khả năng:

• Hấp thụ khí CO₂ và góp phần giảm phát thải khí nhà kính;
• Cải thiện chất lượng không khí đô thị;
• Giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị;
• Tiết kiệm năng lượng sử dụng cho các công trình;
• Hỗ trợ quản lý nước mưa và giảm nguy cơ ngập úng;
• Tăng diện tích cây xanh trong điều kiện quỹ đất hạn chế.

TS. Quyền cho biết các nghiên cứu đã chứng minh rằng việc mở rộng diện tích mái nhà xanh có thể mang lại hiệu quả giảm phát thải tương đương với việc cắt giảm lượng khí thải từ hàng nghìn phương tiện giao thông. Đồng thời, mô hình này còn giúp giảm nhiệt độ bề mặt công trình, góp phần thích ứng với tình trạng nắng nóng gia tăng tại các đô thị lớn.

Đề xuất giải pháp cho các đô thị Việt Nam

Từ các kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm quốc tế, TS. Vũ Thị Quyền đề xuất nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy nông nghiệp đô thị và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

• Đối với TP. Hồ Chí Minh, cần ưu tiên triển khai các mô hình cây xanh theo chiều đứng, mái nhà xanh và tường xanh tại các khu vực nội thành có mật độ xây dựng cao, đồng thời tăng cường cây xanh trên các tuyến giao thông và dải phân cách.
• Đối với TP. Đà Nẵng, các công trình xây dựng mới và các dự án cải tạo chỉnh trang đô thị nên được khuyến khích tích hợp hệ thống cây xanh trên mái và tường nhằm gia tăng diện tích phủ xanh trong đô thị.

Ngoài ra, TS. Quyền cũng kiến nghị điều chỉnh các chính sách liên quan đến quy hoạch cây xanh đô thị theo hướng ưu tiên các loài cây có khả năng hấp thụ CO₂ cao, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu địa phương và góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Đóng góp vào hoạch định chính sách thích ứng khí hậu địa phương

Không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ kiến thức, hội thảo đã ghi nhận những kiến nghị mang tính chiến lược của chuyên gia trường Đại học Văn Lang nhằm thể chế hóa nông nghiệp đô thị. TS. Vũ Thị Quyền đề xuất chính quyền các địa phương cần chủ động điều chỉnh danh mục cây trồng đô thị (như Quyết định 52/2013/QĐ-UBND của TP.HCM và các Quyết định 3852/QĐ-UBND, 06/2016/QĐ-UBND của Đà Nẵng). Việc sửa đổi này nhằm ưu tiên các loại cây bản địa có khả năng hấp thụ khí nhà kính vượt trội, phù hợp với thổ nhưỡng, tạo tiền đề thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hữu cơ phát thải thấp và chuyển đổi xanh bền vững. Thông qua việc tích cực tham gia và chủ trì chuyên môn tại các hội thảo chuyển giao tri thức, Trường Đại học Văn Lang tiếp tục khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc thực hiện sứ mệnh giáo dục bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực ứng phó biến đổi khí hậu cho cộng đồng, hướng tới một tương lai phát triển bền vững theo đúng triết lý hành động "Where impact matters".