Trường Đại học Văn Lang phối hợp tổ chức Hội thảo Khoa học Quốc tế: Từ ký ức bản địa đến viễn cảnh toàn cầu

Hội thảo Khoa học Quốc tế với chủ đề “Từ ký ức bản địa đến viễn cảnh toàn cầu: Nghệ thuật và cộng đồng thiểu số từ góc nhìn xuyên văn hóa” đã diễn ra tại Trường Đại học Văn Lang, do Khoa Xã hội & Nhân văn tổ chức, quy tụ hơn 130 học giả, nhà nghiên cứu và nghệ sĩ, với hơn 130 bài tham luận đến từ các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn tại Việt Nam những năm gần đây có nhiều chuyển động, các hướng tiếp cận như nghiên cứu bản địa, lý thuyết căn tính và toàn cầu hóa ngày càng được quan tâm và ứng dụng rộng rãi. Nghiên cứu về cộng đồng thiểu số, ký ức và các hình thức biểu hiện văn hóa – nghệ thuật không chỉ góp phần làm rõ tính đa dạng văn hóa, mà còn giúp nhận diện những lớp lịch sử, trải nghiệm từng bị khuất lấp trong đời sống xã hội.

Xuất phát từ nhu cầu học thuật đó, hội thảo được tổ chức nhằm tạo ra một diễn đàn chuyên sâu, nơi các vấn đề về nghệ thuật, ký ức và cộng đồng thiểu số được thảo luận từ nhiều góc nhìn liên ngành và xuyên văn hóa. Đây cũng là hoạt động góp phần triển khai các định hướng về xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới, nhấn mạnh vai trò của tri thức bản địa và đa dạng văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Tại hội thảo, PGS. TS. Trần Thị Mỹ Diệu - Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang nhấn mạnh rằng giáo dục đại học không chỉ có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, mà còn giữ vai trò gìn giữ, lan tỏa và chia sẻ các giá trị văn hóa. Theo cô, ký ức văn hóa bản địa – đặc biệt của các cộng đồng dân tộc thiểu số – là một nguồn tri thức sống quan trọng, cần được tiếp cận bằng cách nhìn học thuật nghiêm túc, liên ngành và có trách nhiệm.

GS. La Khắc Hòa - Nhà Nghiên cứu phê bình Văn học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (vị trí trung tâm) phân tích sự tương tác giữa ký ức bản địa và hệ tư tưởng quốc gia, đặt vấn đề “nhớ” và “quên” như những tiến trình kiến tạo ý nghĩa văn hóa - lịch sử.

PGS.TS. Lê Đức Niêm - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tây Nguyên, Đồng Trưởng Ban Tổ chức

PGS.TS. Lê Đức Niêm - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tây Nguyên, Đồng Trưởng Ban Tổ chức, cho rằng giao lưu học thuật và hợp tác liên ngành trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và khoa học xã hội đang ngày càng phát triển, tạo điều kiện cho các nhà nghiên cứu gặp gỡ và chia sẻ trong môi trường học thuật cởi mở. Hội thảo là kết quả của sự phối hợp giữa Trường Đại học Văn Lang với nhiều đơn vị học thuật trong nước, hướng tới xây dựng những kết nối nghiên cứu lâu dài và bền vững.

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, Đồng Trưởng Ban Tổ chức

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, Đồng Trưởng Ban Tổ chức, chia sẻ những suy ngẫm cá nhân về mối liên hệ giữa học thuật, nghệ thuật và ký ức. Theo bà, giá trị cốt lõi của hội thảo nằm ở chính các phiên đối thoại học thuật, nơi những công trình nghiên cứu nghiêm túc và bền bỉ của các học giả trở thành trung tâm tạo nên ý nghĩa của sự kiện.

PGS. TS. Hoàng Cẩm Giang gợi mở hướng tiếp cận “speaking nearby” như một hình thức đối thoại liên văn hóa

Báo cáo đề dẫn do PGS. TS. Hoàng Cẩm Giang trình bày đã đặt nền tảng phương pháp luận cho toàn bộ hội thảo. Báo cáo nhấn mạnh rằng các khái niệm như cộng đồng thiểu số, bản sắc hay ký ức không phải những phạm trù cố định, mà luôn được kiến tạo trong các cấu trúc quyền lực và diễn ngôn xã hội. Từ đó, nhóm tác giả đề xuất các cách tiếp cận phê phán, tránh đối tượng hóa và bất cân xứng quyền lực trong nghiên cứu và thực hành nghệ thuật, đồng thời gợi mở hướng tiếp cận “speaking nearby” như một hình thức đối thoại liên văn hóa.

PGS.TS. Damjan Rakonjac - Trợ lý Giáo sư ngành Âm nhạc, Đại học Houston (Hoa Kỳ) trình bày tham luận về cách V-Pop pha trộn và tái diễn giải bản sắc Việt Nam trong không gian văn hóa đại chúng đương đại.

GS. TS. John Hutnyk - Giảng viên Trường Đại học Tôn Đức Thắng chia sẻ tham luận xoay quanh mối quan hệ giữa ký ức, nghệ thuật thân thể và bản sắc, từ góc nhìn về vị thế ngoại biên và tính khả biến trong diễn ngôn văn hóa.

Các phiên thảo luận toàn thể và tiểu ban diễn ra xuyên suốt hội thảo, tập trung vào nhiều chủ đề đa dạng như bản sắc và ký ức trong nghệ thuật đương đại, sinh thái học bản địa, di dân và hậu thuộc địa, cũng như các phương thức diễn giải mới về cộng đồng thiểu số. Những trao đổi học thuật đã mở ra các hướng tiếp cận mới, góp phần làm nổi bật tính đa tầng, chuyển động và khả năng đối thoại toàn cầu của văn hóa bản địa.

Tin: Xuân Nhi

Hình: Gia Thuận