Sải cánh chim Lạc: Trần Thị Chi và hành trình mang văn hóa biển Việt Nam ra thế giới

Mình sinh ra và lớn lên ở vùng biển Lagi, Bình Thuận, gắn liền với nắng, gió, những chiếc thuyền đánh cá, mùi biển mặn và nhịp sống của những làng chài ven biển. Có lẽ vì vậy mà từ rất lâu, mình luôn cảm thấy kiến trúc không đơn giản là tạo nên một công trình đẹp, mà còn lưu giữ ký ức, văn hóa và tinh thần của con người trong không gian.

Nhưng thật ra, Kiến trúc đến với mình khá muộn. Trước kỳ thi tốt nghiệp THPT khoảng hai tháng, mình vẫn chưa biết sẽ chọn ngành gì. Ở quê mình, khái niệm về kiến trúc khá mơ hồ, mình gần như không hình dung được công việc của một kiến trúc sư sẽ như thế nào. Nhờ lời động viên và định hướng từ thầy giáo chủ nhiệm, mình bắt đầu tìm hiểu về ngành và quyết định đăng ký vào ngành Kiến trúc của Trường Đại học Văn Lang.

Điều mình biết ơn nhất trong hành trình học tập tại Văn Lang là được thầy cô tận tâm đồng hành, giúp sinh viên xây dựng phương pháp tư duy. Mình được khuyến khích tìm ra tiếng nói cá nhân trong thiết kế, được thử nghiệm, được sai và được sửa. Những buổi phản biện đồ án, những lần thức trắng ở studio hay các buổi trao đổi với giảng viên đã giúp mình hiểu rằng kiến trúc cần bắt đầu từ sự thấu cảm với con người và bối cảnh văn hóa.

Mình đã chọn quê hương Bình Thuận cho đồ án tốt nghiệp với đề tài “Bảo tàng văn hóa biển miền Trung, Bình Thuận”. Ý tưởng này bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản nhưng luôn khiến mình trăn trở: “Tại sao một đất nước có lịch sử văn hóa biển lâu đời lại chưa có một bảo tàng văn hóa biển đúng nghĩa?”

Trong suốt 8 tháng sống cùng hàng trăm hình ảnh tư liệu dán kín tường phòng, mình cố gắng đưa những hình ảnh quen thuộc của miền biển vào kiến trúc theo cách đương đại nhưng vẫn gần gũi. Không gian trưng bày được lấy cảm hứng từ đường cong của sóng biển và những ụ cát ven bờ. Không gian trải nghiệm và biểu diễn được phát triển từ hình ảnh khung phơi lưới đánh cá của ngư dân. Mình cũng đặt ra câu hỏi: liệu sự xuất hiện của một công trình lớn có làm mất đi vẻ đẹp vốn có của cảnh quan biển hay không? Vì vậy, đồ án đề xuất giải pháp nâng khối công trình lên cao để giải phóng mặt bằng phía dưới, trả lại không gian mở cho cộng đồng địa phương và giữ sự kết nối tự nhiên với bờ biển.

Sau khi hoàn thành, mình mang đồ án tham gia cuộc thi Loa Thành và nhận giải Nhì. Nhưng vì tò mò muốn biết đồ án của mình sẽ được nhìn nhận như thế nào trong môi trường quốc tế, mình tiếp tục đăng ký dự thi International Graduation Project Award 2023 và may mắn trở thành quán quân giữa 422 đồ án tốt nghiệp của các sinh viên tài năng đến từ 141 trường đại học từ 36 quốc gia.

Sau cuộc thi, mình nhận được thư chúc mừng và lời mời trở về Bình Thuận làm việc từ lãnh đạo tỉnh, đồng thời nhận học bổng Thạc sĩ tại Đại học Polytechnic Milan (Ý). Hiện tại, mình đang học tập tại Ý để tiếp tục mở rộng tư duy thiết kế và nghiên cứu kiến trúc trong môi trường quốc tế. Càng đi xa, mình càng nhận ra những giá trị văn hóa quê hương chính là điều đặc biệt nhất mà mình mang theo trên hành trình của mình.

Mình nghĩ hành trình với kiến trúc của bản thân vẫn chỉ mới bắt đầu. Càng học và trải nghiệm nhiều hơn, mình càng có thêm nhiều cảm hứng để theo đuổi những dự án gắn với văn hóa bản địa và cộng đồng, để kiến trúc có thể chạm vào chiều sâu cảm xúc con người.

Tin: Trang Dương
Hình: Nhân vật cung cấp