Ngành Kỹ thuật Xây dựng Công trình Giao thông giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng hiện đại nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới về toàn diện. Chương trình đào tạo về Ngành hiện nay nhấn mạnh về ứng dụng công nghệ, AI (Artificial Intelligence) và thực hành thực tế. Bên cạnh đó, năng lực làm chủ công nghệ nói chung và công nghệ thi công nói riêng là yếu tố quyết định chất lượng của công trình giao thông.

Giới thiệu chung về Ngành Kỹ thuật Xây dựng Công trình Giao thông

Ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông là gì? Và có vai trò quan trọng trong kết nối vùng miền và hình thành bộ mặt đô thị hiện đại ra sao?

• Ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông là ngành đào tạo các kỹ sư có khả năng thiết kế, thi công, quản lý, khai thác và bảo trì các công trình giao thông (như đường ô tô, cầu, hạ tầng giao thông, metro …). Qua đó, người kỹ sư có khả năng ứng dụng công nghệ như BIM (Building Information Manager), AI và công cụ số vào quy trình thiết kế - thi công – vận hành – quản lý công trình giao thông.
• Vai trò quan trọng của ngành không chỉ là yếu tố kết nối vùng miền với nhau mà còn giúp nâng cao hiệu quả kinh tế, phát triển vùng miền và hình thành bộ mặt của các đô thị hiện đại. Các học phần về công trình cầu, công trình đường, công trình metro và hạ tầng đô thị phản ánh phạm vi ứng dụng rộng rãi của ngành. Hệ thống giao thông thông minh, bền vững chính là huyết mạch mạnh mẽ để phát triển kinh tế - xã hội.

Đặc điểm của ngành Kỹ thuật Xây dựng Công trình Giao thông

• Ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông là ngành đào tạo kỹ sư có khả năng thực hiện xuyên suốt các công tác khảo sát, thiết kế, thi công, quản lý, khai thác và bảo trì công trình. Chương trình đào tạo của Ngành gắn liền với sự phát triển và ứng dụng các công nghệ hiện đại vào các công việc cụ thể của người kỹ sư. Do đó, Ngành có tính ứng dụng cao và phạm vi công việc rất rộng.
• Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ hiện đại, AI…, người kỹ sư có thể làm việc với nhiều nhiệm vụ khác nhau từ công trường đến văn phòng kỹ thuật, có thể làm việc trong quản lý dự án, tư vấn thiết kế, vận hành công trình và nghiên cứu giao thông thông minh. Đây là ngành phù hợp với xu thế phát triển của xã hội hiện đại mà ở đó, hệ thống giao thông đóng vai trò nền tảng.
• Ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông phù hợp với những bạn có tư duy logic, tinh thần trách nhiệm và ham học hỏi công nghệ. Bên cạnh đó, người học cần thành thạo Công nghệ Thông tin, ngoại ngữ và kỹ năng mềm để đáp ứng môi trường nghề nghiệp hiện đại, toàn cầu hóa. Năng lực thích ứng với công nghệ mới là yêu cầu cốt lõi trong chương trình đào tạo kỹ sư công trình giao thông.

Từ các đặc điểm trên? Vậy năng lực làm chủ công nghệ thi công hiện đại như thế nào? 

• Muốn tạo ra công trình hiện đại đòi hỏi kỹ sư công trình giao thông phải làm chủ công nghệ như BIM, AI, ITS và công nghệ số trong thi công xây dựng công trình.
• Công nghệ không chỉ giúp tăng tốc thi công công trình mà còn nâng cao độ chính xác, chất lượng công trình, tính an toàn và tuổi thọ công trình.
• Vì năng lực công nghệ là chìa khóa để nâng cao chất lượng, hiệu quả của công trình nên Chương trình đào tạo đã tích hợp công nghệ vào nội dung học tập giúp người học tiếp cận và có khả năng làm chủ công nghệ thi công gắn liền với thực tiễn nghề nghiệp. 

Vai trò của công nghệ thi công hiện đại với công trình giao thông

• Công nghệ thi công giúp rút ngắn thời gian thực hiện dự án, đặc biệt các công trình có quy mô lớn; ngoài ra, còn giúp nâng cao năng suất, độ chính xác và hiệu quả đầu tư.
• Đối với các công trình giao thông, khi ứng dụng các công nghệ hiện đại, chất lượng công trình được kiểm soát tốt hơn, giảm thiểu sai số trong quá trình thi công và hạn chế phát sinh và rủi ro kỹ thuật. Công nghệ thi công còn giúp tối ưu vật liệu, nhân lực và chi phí đầu tư.
• Người kỹ sư cần chủ động thích nghi với sự phát triển của công nghệ mới trong công việc, học đúng, làm đúng và cập nhật đúng công nghệ. Thi công hiện đại là sự kết hợp giữa kỹ thuật chuyên môn và giải pháp công nghệ.

Một số công nghệ thi công hiện đại trong công trình giao thông 

• BIM trong thi công công trình giao thông: BIM (Building Information Manager – Mô hình thông tin xây dựng) là giải pháp công nghệ giúp mô hình hóa công trình trước và trong khi thi công nhằm hỗ trợ tối ưu kế hoạch xây dựng và phát hiện xung đột. Trong công trình giao thông như cầu, đường, BIM giúp mô phỏng kết cấu, kiểm soát tiến độ xây dựng, phối hợp giữa các bộ phận thực hiện công việc trên công trường; ngoài ra, BIM còn hỗ trợ quản lý khối lượng, quản lý dữ liệu kỹ thuật như tọa độ công trình, số liệu mặt cắt ngang đường ô tô…
• Công nghệ GPS và trắc đạc số: GPS (Công nghệ định vị theo thời gian thực) và trắc đạc số (đo đạc công trình) giúp xác định và thiết lập các vị trí công trình cần thi công nhanh chóng, chính xác và đồng bộ trong sự kết nối với các công trình lân cận. Trong công trình cầu đường cụ thể, công nghệ này giúp hỗ trợ xác định chính xác tim tuyến đường, vị trí, cao độ, theo dõi biến dạng của mố, trụ cầu, kiểm soát chính xác vị trí  của các kết cấu lắp ghép.
• Drone và công nghệ giám sát hiện trường: Drone (thiết bị bay không người lái) đang trở thành công cụ giám sát quan trọng trong thi công công trình thông qua việc hỗ trợ chụp ảnh, quay video công trình từ trên cao hoặc từ các vị trí khó tiếp cận với độ phân giải cao. Công nghệ này giúp theo dõi tiến độ thi công, kiểm tra và phát hiện các vấn đề tại hiện trường nhanh hơn với tính trực quan và độ chính xác cao. Với dự án cầu đường lớn, drone rất hữu ích trong việc giám sát khối lượng công việc và an toàn lao động.
• Công nghệ vật liệu mới: Vật liệu mới góp phần tạo ra công trình bền vững và thân thiện với môi trường. Công nghệ vật liệu mới giúp nâng cao tuổi thọ và hiệu quả khai thác công trình, cụ thể là giúp tang khả năng chịu lực góp phần nâng cao độ bền, khả năng chịu tải và giảm chi phí bảo trì. 
• Công nghệ thi công lắp ghép nhanh: Công nghệ lắp ghép giúp rút ngắn đáng kể thời gian thi công và nâng cao tính an toàn, ít chiếm dụng phạm vi thi công, đặc biệt là đối với các công trình giao thông cần rút ngắn tiến độ tối đa để nhanh chóng đưa vào khai thác. Đây là công nghệ đòi hỏi có sự tỉ mỉ và chính xác cao khi thực hiện để đảm bảo công trình làm việc ổn định, hiệu quả.

Năng lực người kỹ sư cần có để làm chủ công nghệ

• Kỹ sư giao thông cần tiếp cận vấn đề theo hướng hệ thống, hiểu nguyên lý công nghệ chứ không chỉ biết thao tác phần mềm. Do đó, người kỹ sư cần có khả năng học hỏi và cập nhật công nghệ liên tục.
• Kỹ sư giao thông cần đọc hiểu dữ liệu kỹ thuật, mô hình hóa công trình.
• Làm chủ công nghệ là biết sử dụng, kiểm soát và xử lý các tính huống trong thực tế. Do đó, người kỹ sư cần có tư duy tiếp cận hệ thống, công nghệ số và khả năng thích ứng nhanh.

Ý nghĩa của làm chủ công nghệ thi công đối với công trình giao thông 

• Công trình giao thông, với sự hỗ trợ của công nghệ hiện đại, đạt chất lượng cao, bền vững và an toàn hơn, giúp nâng cao hiệu quả khai thác, vận hành của công trình.
• Công nghệ thi công hiện đại giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tiết kiệm nhân lực và nâng cao hiệu quả đầu tư; ngoài ra còn giúp tạo ra hệ thống giao thông hiện đại, thông minh và bền vững.
• Hơn nữa, kỹ sư có năng lực công nghệ sẽ là những nhân tố chủ đạo trong các doanh nghiệp, tập đoàn xây dựng công trình giao thông.

Nên học Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông ở những trường nào? 

Các bạn có thể đăng ký học ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông tại các trường sau:

• Trường Đại học Văn Lang;
• Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh;
• Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh;
• Trường Đại học Công nghệ và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết luận: Tương lai ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông và cơ hội cho người học

•  Ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ khi nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng tăng, đặc biệt là các công trình cầu đường, metro, đô thị thông minh. Với việc gắn liền với công nghệ hiện đại như BIM, ITS, công nghệ số, ngành học này đem đến những cơ hội lớn cho những bạn có đam mê kỹ thuật và học hỏi công nghệ mới
• Trong tương lai, hệ thống giao thông sẽ được vận hành bởi các công nghệ mới, do đó thị trường ngành nghề còn mở rộng ra nhiều lĩnh vực như: hạ tầng thông minh, an toàn và bền vững, khả năng thích ứng cao với biến đổi khí hậu, tốc độ đô thị hóa… Qua đó, cho thấy sự đa đạng và tiềm năng phát triển của ngành Kĩ thuật Xây dựng Công trình Giao thông.

Tin & Hình: Phạm Kiên