Khoa Răng Hàm Mặt Văn Lang tổ chức Hội thảo chuyên sâu về chẩn đoán và điều trị khớp cắn

Ngày 21/12/2025, Khoa Răng Hàm Mặt - Trường Đại học Văn Lang phối hợp cùng Trung tâm Giải pháp Y khoa MESI tổ chức Hội thảo “Đi tìm khớp cắn đã mất” nhằm mở ra góc nhìn đa chiều về vai trò của khớp cắn trong nha khoa hiện đại. Sự kiện thu hút gần 300 Bác sĩ, sinh viên chuyên ngành Nha khoa đến từ các tỉnh thành trên cả nước.

Về phía diễn giả, chương trình có sự tham gia của GS. Daniel Orthlieb - Nguyên Phó trưởng khoa Nha, Đại học Aix-Marseille (Pháp) và PGS. TS. BS. Trần Ngọc Quảng Phi - Trưởng Khối ngành Khoa học Sức khỏe, Trưởng Khoa Răng Hàm Mặt, Trường Đại học Văn Lang. Đồng hành cùng chương trình còn có các thầy cô là Trưởng bộ môn và giảng viên trong Khoa.

Khớp cắn của tôi đâu?

Để trả lời cho câu hỏi “Khớp cắn của tôi đâu?”, mở đầu chương trình, PGS. TS. BS. Trần Ngọc Quảng Phi đã mang đến một bức tranh toàn cảnh về khớp cắn, nhấn mạnh rằng khớp cắn không chỉ là sự tiếp xúc của răng mà bao gồm toàn bộ các cấu trúc của hệ thống nhai. Trong quá trình thực hiện chức năng, các cấu trúc này – từ khớp thái dương hàm, hệ cơ đến khớp cắn – cần vận hành hài hòa với nhau. Khi điều trị cho bệnh nhân, việc đảm bảo sự hài hòa đó là yếu tố then chốt, đồng thời còn liên quan mật thiết đến các yếu tố thần kinh và tâm lý.

Thầy nhấn mạnh rằng mục tiêu của điều trị không dừng lại ở chức năng ăn nhai hay thẩm mỹ, mà nó còn là sự liên quan mật thiết đến “tư thế cột sống” và khả năng “quản lý stress” của cơ thể thông qua hệ thống nhai. Để “tìm lại khớp cắn cho bệnh nhân, bác sĩ cần đảm bảo hai yếu tố tiên quyết là: vị trí lồi cầu tối ưu trong hõm khớp và một khớp cắn chức năng hài hòa. Bất kỳ sự sai lệch nào trong các yếu tố này đều tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe răng miệng lâu dài của người bệnh.

Ghi nhận khớp cắn trong nha khoa đương đại

Trong chủ đề này, ThS. BS. Phan Minh Khôi - Giảng viên bộ môn Nha khoa Cơ sở, Khoa Răng Hàm Mặt, Trường Đại học Văn Lang đã hệ thống hóa các phương pháp ghi nhận và phân tích tiếp xúc khớp cắn, từ các công cụ truyền thống như giấy cắn, sáp cắn, silicone đến các công nghệ kỹ thuật số như Intraoral Scan (IOS), T-scan và OccluSense. Qua khảo sát thực tế tại hội thảo, giấy cắn vẫn là công cụ được sử dụng phổ biến nhất nhờ tính đơn giản và chi phí thấp, trong khi các công cụ định lượng mới chỉ được ứng dụng ở một tỷ lệ hạn chế trong thực hành lâm sàng.

Từ những kết quả nêu trên,  ThS. BS. Phan Minh Khôi phân tích ưu – nhược điểm của từng loại giấy cắn và chỉ ra rằng diện tích hay độ đậm của dấu cắn không phản ánh chính xác mức độ quá tải lực. Diễn giả đề cập việc lựa chọn công cụ hỗ trợ cũng cần linh hoạt theo từng ca lâm sàng, trong đó cảm giác khớp cắn của bệnh nhân vẫn là yếu tố tinh tế và không thể thay thế trong quá trình điều chỉnh và kiểm soát khớp cắn.

Khớp cắn kết thúc trong chỉnh nha: Góc nhìn từ cắn khớp

Dưới góc nhìn của một bác sĩ chỉnh nha, ThS. BS. Nguyễn Vũ Thúy Quỳnh - Giảng viên Thỉnh giảng, bộ môn Nha khoa Cơ sở, khoa Răng Hàm Mặt, trường Đại học Văn Lang nhấn mạnh rằng mục tiêu sau cùng của chỉnh nha không chỉ dừng lại ở thẩm mỹ mà quan trọng nhất là thiết lập được một khớp cắn chức năng bền vững, giúp ngăn ngừa rối loạn thái dương hàm và hạn chế tái phát.

Từ thực tiễn lâm sàng, việc đạt được khớp cắn chức năng đòi hỏi bác sĩ phải chẩn đoán và kiểm soát di chuyển răng theo không gian ba chiều. Theo chiều đứng, cần đảm bảo sự ăn khớp một răng – hai răng và cân bằng mặt phẳng nhai hai bên; theo chiều ngang, cần duy trì hình dạng cung răng phù hợp với hệ cơ của từng dạng mặt và kiểm soát trục răng cối lớn để tránh khóa hàm; theo chiều trước sau, việc tái lập đường cong Spee và đảm bảo góc tự do chức năng ở răng cửa, răng nanh là yếu tố then chốt. 

Rối loạn cảm giác khớp cắn sau phục hồ

Với chủ đề “Rối loạn cảm giác khớp cắn sau phục hồi” do TS. BS. Trần Thị Nguyên Ny - Trưởng Bộ môn Nha khoa Cơ sở, Khoa Răng Hàm Mặt, Trường Đại học Văn Lang đảm nhiệm cho thấy cho thấy nhiều bệnh nhân sau phục hồi hoặc can thiệp khớp cắn xuất hiện cảm giác khó chịu kéo dài. Các bệnh nhân thường yêu cầu mài chỉnh khớp cắn liên tục, thay đổi nhiều bác sĩ (“doctor shopping”), lo âu tăng dần và triệu chứng nặng hơn sau mỗi lần can thiệp. Đây là biểu hiện điển hình của rối loạn cảm giác khớp cắn (Occlusal Dysesthesia – OD).

Diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện sớm OD để tránh rơi vào “bẫy can thiệp”, phân biệt rõ giữa OD, rối loạn khớp thái dương hàm và sai sót phục hình thật sự. Với OD, càng mài chỉnh khớp cắn triệu chứng càng trầm trọng; hướng xử trí ưu tiên là ngừng can thiệp, trấn an bệnh nhân, sử dụng phục hình tạm hoặc máng nhai khi cần, kết hợp giao tiếp điều trị và hỗ trợ tâm lý. Vai trò của bác sĩ không chỉ là kỹ thuật phục hình mà còn là người kiểm soát quá trình điều trị, bảo vệ bệnh nhân và chính mình trước những hệ lụy y khoa – pháp lý lâu dài.

Talkshow “All about dental occlusion” (Tất cả mọi điều về khớp cắn).

Tại phiên thảo luận, các diễn giả cùng nhau phân tích các vấn đề cốt lõi từ chẩn đoán đến thực hành lâm sàng. Nội dung cuộc trao đổi tập trung vào vai trò chiến lược của kỹ thuật CBCT (Cone Beam Computed Tomography) trong đánh giá cấu trúc xương và khớp thái dương hàm. Đặc biệt, các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của chẩn đoán hệ thống và sự phối hợp đa chuyên khoa, giúp bác sĩ tháo gỡ những băn khoăn về tình trạng tái phát, thất bại trong điều trị và thiết lập một quy trình phục hồi khớp cắn vững ổn, bền vững cho bệnh nhân.

Phục hồi khớp cắn đã mất

Lấy cảm hứng từ tác phẩm "Đi tìm thời gian đã mất" của Marcel Proust, GS. Jean-Daniel Orthlieb - Nguyên Phó trưởng khoa Nha, Đại học Aix-Marseille (Pháp) nhấn mạnh triết lý: thành công của kỹ thuật số hiện đại không thể tách rời những nền tảng kinh điển của quá khứ, bởi công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ trên nền tảng cơ sở đã thiết lập từ trước.

Về mặt chuyên môn, Giáo sư tập trung phân tích ba chức năng cốt lõi của khớp cắn là tính vững ổn (trạng thái tĩnh giúp ổn định hàm dưới), trung tâm (so sánh vị trí lồi cầu giữa lồng múi tối đa và tương quan trung tâm) và hướng dẫn (trạng thái động khi đưa hàm). Thông qua các ca lâm sàng cụ thể về hở khớp sau chỉnh nha hay mòn răng do nghiến, Giáo sư đề xuất quy trình tối ưu hóa ít xâm lấn bắt đầu từ việc mô phỏng trên mẫu hàm (wax-up hoặc kỹ thuật số), sau đó chuyển lên miệng bệnh nhân bằng kỹ thuật đóng dấu (stamp technique) với composite để đạt được sự ổn định chức năng và duy trì kết quả điều trị bền vững.

Tin: Trung Hiếu
Hình: Quỳnh Như