Khoa Mỹ thuật & Thiết kế định hướng phát triển bộ quy chuẩn sử dụng AI trong môi trường học thuật và sáng tạo

Ngày 04/10/2025, Khoa Mỹ thuật & Thiết kế - Trường Đại học Văn Lang tổ chức hội thảo “Sáng tạo cùng AI: Tiềm năng, thách thức và sự tác động trong công tác đào tạo”. Hội thảo tập trung vào phân tích sâu vai trò và thách thức của trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực Mỹ thuật - Thiết kế.

Cơ hội và rủi ro khi sử dụng AI trong quy trình sáng tạo 
ThS. HS. Phan Quân Dũng - Trưởng Khoa Mỹ thuật & Thiết kế, Trường Đại học Văn Lang - nhấn mạnh “Bên cạnh việc nhìn nhận AI đang trở thành xu hướng toàn cầu và giữ vai trò quan trọng trong quy trình sáng tạo, chúng ta cũng cần nhận thức rõ những rủi ro tiềm ẩn như tình trạng lạm dụng công nghệ, vi phạm bản quyền hay vấn đề đạo đức nghề nghiệp.”

Phần trình bày của ThS.HS. Nguyễn Quốc Thanh - Trưởng ngành Thiết kế Đồ họa nhấn mạnh 5 giá trị trọng điểm về “Bản sắc cá nhân trong thiết kế thời đại công nghệ trí tuệ” là: (1) Thiết kế là tạo ra giá trị riêng cho sản phẩm, (2) AI là công cụ - không phải là tác giả, (3) Quay về với trải nghiệm cá nhân, (4) AI giúp tăng tốc sáng tạo và thử nghiệm, (5) Con người có thể yêu thương, tiếc nuối, phản tư - AI thì không.

Hiện nay, đối với một designer thì việc khẳng định giá trị bản thân không nằm ở việc chống lại AI mà là ở khả năng hiểu - chọn - điều khiển - truyền cảm xúc qua công cụ này. Trong đào tạo, AI nên được xem là “người bạn đồng hành” giúp sinh viên mở rộng biên giới thử nghiệm, còn nhiệm vụ của giảng viên là hướng dẫn cách sử dụng nó một cách có chọn lọc và có đạo đức.

Việc đánh giá tư duy sáng tạo trong thời đại AI không chỉ dừng ở sản phẩm cuối cùng, mà còn phải nhìn vào quá trình hình thành ý tưởng, cách khai thác trải nghiệm cá nhân và khả năng phản biện của người học. Bởi lẽ, chỉ khi hiểu rõ bản thân và biết cách kể câu chuyện của riêng mình, mỗi designer mới thật sự tạo nên giá trị – điều mà AI, dù thông minh đến đâu, cũng không thể sao chép.

Phương hướng sử dụng AI trong học thuật

Hội thảo giới thiệu các mô hình quản lý minh bạch trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo như AI Assessment Scale (AIAS) và “Two-lane approach” của Đại học Sydney, nhằm phân loại rõ ràng mức độ sử dụng AI trong học tập và đánh giá. Đồng thời, kinh nghiệm thực tiễn từ Coventry University cho thấy việc xây dựng quy tắc trích dẫn cụ thể cho nội dung và hình ảnh do AI tạo ra là bước đi cần thiết để duy trì tính minh bạch và liêm chính học thuật.

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này, Khoa Mỹ thuật & Thiết kế – Trường Đại học Văn Lang định hướng phát triển bộ quy chuẩn sử dụng AI trong môi trường học thuật và sáng tạo, khuyến khích sinh viên tiếp cận công nghệ một cách chọn lọc, phản biện và có bản sắc riêng trong mỗi tác phẩm. 

Các Thầy Cô cũng đề xuất cách tiếp cận mở, không giới hạn sinh viên trong việc khai thác AI để tìm kiếm và phân tích thông tin, với điều kiện người học phải hiểu bản chất dữ liệu và biết cách chuyển hóa chúng thành giá trị sáng tạo cá nhân. Để củng cố quá trình này, sinh viên sẽ được khuyến khích thuyết trình, phản biện và trao đổi học thuật thường xuyên với giảng viên và bạn học – từ đó hình thành tư duy chủ động, độc lập và có trách nhiệm trong thời đại công nghệ AI.

Tin - Hình: Khoa Mỹ thuật & Thiết kế