Ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng hiện đại nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới về toàn diện. Chương trình đào tạo về Ngành hiện nay nhấn mạnh về ứng dụng công nghệ, AI (Artificial Intelligence) và thực hành thực tế. Do đó, học tập theo mô hình “Learning by doing” là lựa chọn tất yếu để đáp ứng yêu cầu về chuẩn đầu ra cho người học và đảm bảo năng lực công việc cho nguồn nhân lực ngành giao thông.

Đặc điểm của Ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông (KTXD CTGT) và mô hình Learning by doing

Đặc điểm của ngành KTXD CTGT

• Ngành KTXD CTGT là ngành đào tạo kỹ sư có khả năng thực hiện xuyên suốt các công tác khảo sát, thiết kế, thi công, quản lý, khai thác và bảo trì công trình. Chương trình đào tạo của Ngành gắn liền với sự phát triển và ứng dụng các công nghệ hiện đại vào các công việc cụ thể gắn chặt với thực tiễn của người kỹ sư. Do đó, Ngành có tính ứng dụng cao và phạm vi công việc rất rộng.
• Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ hiện đại, AI…, người kỹ sư có thể làm việc với nhiều nhiệm vụ khác nhau từ công trường đến văn phòng kỹ thuật, có thể làm việc trong quản lý dự án, tư vấn thiết kế, vận hành công trình và nghiên cứu giao thông thông minh. Đây là ngành phù hợp với xu thế phát triển của xã hội hiện đại mà ở đó, hệ thống giao thông đóng vai trò nền tảng.
• Ngành KTXD CTGT phù hợp với những bạn có tư duy logic, tinh thần trách nhiệm và ham học hỏi công nghệ. Bên cạnh đó, người học cần thành thạo Công nghệ Thông tin, ngoại ngữ và kỹ năng mềm để đáp ứng môi trường nghề nghiệp hiện đại, toàn cầu hóa. Năng lực thích ứng với công nghệ mới là yêu cầu cốt lõi trong chương trình đào tạo kỹ sư công trình giao thông.

Từ các đặc điểm trên? Learning by doing là gì và vì sao phù hợp với ngành này?

• Ngành KTXD CTGT đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng hiện đại, công nghệ số và thực tiễn ứng dụng, do đó, ngày càng cần mô hình đào tạo gắn với thực tiễn. Học đi đôi với làm là phương pháp đào tạo hiệu quả giúp người học hình thành năng lực nghề nghiệp.
• “Learning by doing” là mô hình học tập thông qua trải nghiệm thực tế, thực hành, mô phỏng và tham gia trực tiếp vào nhiệm vụ thực tế.  Với ngành Kỹ thuật xây dựng công trình giao thông, gắn với cầu, đường, hầm, nền móng, thi công và quản lý dự án… nên người học cần hiểu cách công trình vận hành trong thực tế chứ không chỉ thuộc khái niệm trên giấy. Learning by doing giúp biến kiến thức kỹ thuật thành khả năng xử lý công việc cụ thể.
• Nếu chỉ học lý thuyết, người học dễ gặp tình trạng hiểu mơ hồ các khái niệm như tải trọng, kết cấu, trắc đạc, vật liệu, tổ chức thi công hay an toàn lao động. Khi được học qua trải nghiệm, những nội dung này trở nên dễ hình dung và dễ ghi nhớ hơn. Mô hình “Learning by doing” còn giúp người học quen dần với tư duy của một kỹ sư, hiểu quy trình nghề nghiệp và biết cách phối hợp trong môi trường dự án thực tế. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp hiện nay ưu tiên những ứng viên có khả năng bắt tay vào việc ngay.

Learning by doing thể hiện trong CTĐT ra sao?

• Với phương châm đào tạo “Học lý thuyết kết hợp cùng thực hành và thực tập thực tế”, Chương trình đào tạo cung cấp các nội dung học tập với sự kết hợp giữa nền tảng chuyên môn và năng lực công nghệ thực tế. Người học được tiếp cận kiến thức qua nhiều lớp trải nghiệm khác nhau, từ lớp học đến phòng thí nghiệm, từ đồ án đến công trường, được học thật, làm thật, thực tập thật để trở thành kỹ sư giao thông giỏi.
• Học qua đồ án và bài tập chuyên ngành: Sinh viên phải thiết kế công trình cầu, đường, tính toán, lập hồ sơ kỹ thuật hoặc xử lý một tình huống mô phỏng công trình thực tế. Mỗi đồ án như vậy không đơn thuần là bài kiểm tra, mà là cơ hội để người học rèn luyện, cọ xát với công trình thực tế.. Đây là bước chuyển quan trọng từ “học để biết” sang “học để làm được”.
• Học qua thí nghiệm và thực tập: Bên cạnh đồ án, người học được làm quen với cơ học đất, vật liệu, trắc địa, kết cấu, nền móng và các công việc đo đạc, kiểm tra, khảo sát. Những trải nghiệm này giúp người học hiểu sâu hơn bản chất của công trình và quy trình xây dựng. Đặc biệt, thực tập công trường mang đến cho người học góc nhìn thực tế về ngành nghề, các thiết bị, vật tư, tiến độ thi công, cách tổ chức hiện trường và văn hóa an toàn lao động được thể hiện đa dạng và sinh động trên công trường. Kinh nghiệm nghề nghiệp của người học được hình thành và trở thành một phần năng lực chính của họ.

• Học qua công nghệ số và mô phỏng: “Learning by doing” giúp người học được tiếp cận các công cụ số, mô hình hóa và phần mềm chuyên ngành như BIM, hệ thống quản lý công trình, các giải pháp mô phỏng và phần mềm, công cụ hỗ trợ phân tích kỹ thuật. Điều này giúp người học quan sát công trình theo cách trực quan hơn và xử lý bài toán nhanh hơn. Với ngành KTXD CTGT, việc làm quen sớm với công nghệ là lợi thế lớn. Khi đã thao tác trên dữ liệu, mô hình và phần mềm thực tế, người học sẽ chủ động hơn rất nhiều khi bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp.

Lợi ích đối với sinh viên

• Học theo mô hình “Learning by doing” giúp kiến thức được nhớ lâu hơn vì người học không chỉ đọc hay nghe mà còn được thao tác và trải nghiệm trực tiếp. Khi tự mình làm một bài toán kỹ thuật, người học sẽ hiểu sâu hơn rất nhiều so với việc học thuộc lòng.
• Ngành giao thông luôn có những tình huống phát sinh, từ sai số khảo sát đến điều chỉnh phương án thi công; nhờ học qua trải nghiệm, sinh viên quen với việc phân tích, so sánh và chọn giải pháp hợp lý, qua đó giúp người học hình thành và trau dồi khả năng giải quyết vấn đề liên tục trong cả khóa học.
• Mô hình này còn giúp người học tự tin hơn khi ra trường. Khi đã từng làm đồ án, đi thực tập, tiếp xúc công nghệ và làm việc nhóm, sinh viên sẽ bớt bỡ ngỡ trước doanh nghiệp, công trường hoặc văn phòng kỹ thuật. Đây là lợi thế rất lớn trong giai đoạn đầu đi làm.

Cần chuẩn bị gì để học tốt?

• Người học cần có tinh thần chủ động, dám thử, dám sai và biết rút kinh nghiệm từ từng trải nghiệm.
• Ngành xây dựng công trình giao thông liên quan trực tiếp đến an toàn, chất lượng và tiến độ, nên thái độ học tập nghiêm túc là điều bắt buộc. Bên cạnh đó, sự cẩn thận, kỷ luật và trách nhiệm cũng rất quan trọng.
•  Người học cũng nên trang bị thêm kỹ năng số, ngoại ngữ và phần mềm chuyên ngành để thích ứng với xu hướng công nghệ mới.

Người học nhận được gì từ cách học này?

• “Learning by doing” giúp người học tiếp cận nhanh và đúng với thực tế để làm nghề. Khi ra trường, họ có thể làm việc hiệu quả hơn trong các vị trí như thiết kế, thi công, giám sát, quản lý dự án, tư vấn kỹ thuật hoặc vận hành công trình.
• Mô hình học tập này còn giúp người học sớm nhận ra thế mạnh của bản thân. Có người phù hợp với thiết kế, có người mạnh về công trường, có người giỏi phân tích số liệu hoặc công nghệ. Khi được tiếp xúc thực tế từ sớm, người học sẽ biết mình nên đi sâu vào hướng nào để phát triển bền hơn.

Nên học KTXD CTGT ở những trường nào?

Các bạn có thể đăng ký học ngành KTXD CTGT tại các trường sau:

• Trường Đại học Văn Lang;
• Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh;
• Trường Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh;
• Trường Đại học Công nghệ và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.

Tin và Hình: Phạm Kiên