Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ Hữu nghị Nhật – Việt: Mô hình giáo dục của Trường Đại học Văn Lang là cách tiếp cận lý tưởng để xây dựng "xã hội hình lục giác"

Ngày 16/12/2025, tại Lễ phong tặng Tiến sĩ Danh dự và Lễ ký kết Bản ghi nhớ hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Đông Á (TOA SOKEN) do Trường Đại học Văn Lang tổ chức, Ngài Takebe Tsutomu – Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ Hữu nghị Nhật – Việt đã có bài phát biểu quan trọng, nhìn lại lịch sử quan hệ đối ngoại giữa hai nước. Đồng thời, Ngài chia sẻ mong muốn về một “hình thái kiến quốc mới” sẽ cùng Việt Nam và Trường Đại học Văn Lang kiến tạo trong tương lai. 

Xin chào! Tôi là Takebe Tsutomu, người vừa được giới thiệu với quý vị.

Hôm nay, vào năm kỷ niệm 30 năm thành lập Trường Đại học Văn Lang, tôi xin chân thành cảm ơn Quý trường đã trao tặng cho tôi danh hiệu Tiến sĩ Danh dự đầy cao quý này. Là một chính trị gia đã gắn bó với quan hệ Nhật - Việt trong suốt nhiều năm qua, tôi vô cùng vinh dự khi được đứng đây và phát biểu trước quý vị.

Cách đây ít hôm, các cán bộ của quỹ chúng tôi đã có dịp trao đổi với Hiệu trưởng Trần Thị Mỹ Diệu cùng các Quý thầy cô. Nhận được báo cáo về cuộc gặp gỡ đó, tôi đã rất mong chờ đến ngày hôm nay để được gặp mặt quý vị.

Tôi được biết rằng Hiệu trưởng Mỹ Diệu đã từng nói: “Điều quan trọng không chỉ là "sinh viên học cái gì" (What students learn), mà là "sinh viên sẽ trở thành người như thế nào" (Who they become)”. Tôi vô cùng cảm kích trước triết lý cao cả ấy, một triết lý hướng tới "giáo dục toàn diện", không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức mà còn vun đắp đạo đức và tinh thần trách nhiệm xã hội.

Mục tiêu đào tạo những nhân tài "tạo ra tác động tích cực cho xã hội" mà Trường Đại học Văn Lang đang theo đuổi hoàn toàn đồng nhất với tín điều chính trị và triết lý giáo dục mà bản thân tôi đã theo đuổi trong nhiều năm qua

Hôm nay, trong khi nhìn lại lịch sử quan hệ Nhật - Việt, tôi xin phép được chia sẻ những suy nghĩ của mình về "hình thái kiến quốc mới" mà tôi mong muốn được cùng đất nước Việt Nam và Trường Đại học Văn Lang kiến tạo trong tương lai.

Chìa khóa phát triển quốc gia: Chuyển đổi cấu trúc xã hội từ “Kim tự tháp” sang “Hình lục giác”

Đây là chủ đề quan trọng liên quan đến tương lai của Việt Nam và Trường Đại học Văn Lang: Đó là "Trồng người" (Phát triển nhân lực).

Nhật Bản và Việt Nam hoàn toàn giống nhau ở điểm coi "Nhân tài là tài nguyên". Bí quyết để Nhật Bản vươn lên từ đống tro tàn chính là việc chúng tôi không chỉ đào tạo một nhóm nhỏ tinh hoa, mà đã nỗ lực nuôi dưỡng đội ngũ "nhân tài thực chiến" - những người trực tiếp đổ mồ hôi và cống hiến trí tuệ tại hiện trường.

Nhiều quốc gia có cấu trúc xã hội hình "Kim tự tháp". Trên ra lệnh, dưới phục tùng. Mô hình này khiến mọi chiến lược quốc gia dù hay đến mấy cũng chỉ là "bánh vẽ".

Ngược lại, điều tôi hướng tới và Nhật Bản đã từng thực hiện thành công là mô hình "Hình lục giác (Viên kim cương)". Hãy nhìn vào phần phình ra ở giữa. Đây chính là nơi tập trung "nhân lực thực chiến trình độ cao" - tầng lớp trung gian có năng lực thực tiễn, hiểu lý thuyết học thuật và biến nó thành hiện thực tại hiện trường. Chính nhờ lớp người này dày dặn mà sản phẩm Nhật Bản mới đạt chất lượng số một thế giới và quốc gia trở nên thịnh vượng.

Việt Nam đang đứng trước ngã rẽ quan trọng. Để vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" và trở thành nước phát triển thực sự, không phải là mở rộng đáy kim tự tháp, mà là phải làm cho "phần giữa của hình lục giác" này trở nên vững chắc.

Đào tạo những nhà lãnh đạo hành động tại hiện trường chứ không phải trên lý thuyết suông. Đó là cốt lõi của sự nghiệp "Trồng người" mà tôi muốn cùng quý vị thực hiện. Hãy cùng nhau xây dựng "công cuộc kiến quốc hình lục giác" này.

Đại học Việt Nhật (VJU), Giao lưu Nhân lực và Kỳ vọng vào Trường Đại học Văn Lang (2016 - Tương lai)

Ý tưởng về Đại học Việt Nhật (VJU) đã được ghi trong Tuyên bố chung giữa Thủ tướng Abe Shinzo và Chủ tịch nước Trương Tấn Sang vào tháng 3 năm 2014, và chính thức khai giảng vào tháng 9 năm 2016 với tư cách là trường đại học thành viên thứ 7 của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Mài giũa những “Viên kim cương thô” của Việt Nam 

Tại Đại học Việt Nhật (VJU), chúng tôi đang bắt đầu một sáng kiến mới là "Trung tâm Văn hóa, Kỹ thuật và Ngôn ngữ Nhật Bản" (gọi tắt là VJU Academy). Đây là nơi đảm nhận phần "thực hành", đào tạo nhân lực chuyên môn mà giới công nghiệp đang khao khát, trở thành động cơ cho "công cuộc kiến quốc hình lục giác".

Thanh niên Việt Nam chính là những "viên kim cương thô". Đá thô nếu để nguyên sẽ không thể tỏa sáng. Chúng ta cần "phát hiện" tài năng, "mài giũa" triệt để qua giáo dục và thực tiễn, rồi "cung cấp" cho xã hội những viên kim cương sáng lấp lánh.

Thông qua các chế độ như Thực tập sinh kỹ năng hay Kỹ năng đặc định, chúng tôi tiếp nhận những viên đá quý này, truyền đạt không chỉ kỹ thuật mà cả văn hóa lao động, tác phong sinh hoạt của Nhật Bản. Những "viên kim cương" đã được mài giũa tuyệt đẹp ấy sẽ trở về Việt Nam, và đến lượt họ sẽ trở thành những người lãnh đạo, tiếp tục mài giũa và nuôi dưỡng thế hệ trẻ đi sau.

Chu trình đào tạo nhân lực theo hình xoắn ốc và tuần hoàn này đang diễn ra, nhưng đáng tiếc là cả Nhật Bản và Việt Nam vẫn chưa thực sự đánh giá đúng giá trị của nó. Đây là một sự lãng phí to lớn. VJU Academy đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề này.

Mô hình giáo dục mà Trường Đại học Văn Lang đang thực hiện cũng là cách tiếp cận lý tưởng để xây dựng "xã hội hình lục giác". Quý trường cung cấp môi trường để sinh viên không sợ thất bại, học qua thực hành (Learning by Doing), nuôi dưỡng tư duy phản biện.

Tư thế giáo dục chú trọng vào việc sinh viên "sẽ trở thành người như thế nào" của Quý trường chính là con đường dẫn dắt những viên kim cương thô đạt tới độ tỏa sáng cao cấp nhất. Thông qua Viện Nghiên cứu Đông Á (TOA) và khuôn khổ hợp tác "Ghế Takebe tại Trường Đại học Văn Lang" (Van Lang University - TAKEBE Chair) mà tôi đang thảo luận với Hiệu trưởng Mỹ Diệu, tôi hy vọng có thể cùng đóng góp vào việc hiện thực hóa tầm nhìn của quý trường.

Hướng tới “Chuỗi cung ứng nhân lực” của Châu Á

Tháng 3 năm 2014, tôi đã tặng Chủ tịch nước Trương Tấn Sang bức thư pháp bốn chữ "Tình Vũ Đồng Chu" (晴雨同舟). Ý nghĩa là Nhật Bản và Việt Nam cùng ngồi chung một con thuyền dù trời nắng hay trời mưa, cùng nhau nỗ lực vì hòa bình thế giới và ổn định của châu Á.

Ngày nay, nhiều người quan tâm đến sự kiên cường của "chuỗi cung ứng hàng hóa". Nhưng từ nay về sau, sự kiên cường của "chuỗi cung ứng Con người" - tức nhân lực - mới là điều quan trọng nhất. Nhật Bản và Việt Nam cần đi đầu trong việc thúc đẩy nỗ lực này tại châu Á. 

Lời kết: Ánh sáng hy vọng và Khả năng vô hạn trong thế giới đầy biến động

Trong một thế giới phức tạp và đôi khi hỗn loạn như hiện nay, quan hệ Nhật - Việt đang tỏa sáng rực rỡ. Ánh sáng đó không chỉ đến từ những toan tính địa chính trị, mà xuất phát từ lòng tin cậy và sự tôn trọng sâu sắc được vun đắp qua hành trình nửa thế kỷ "Tình Vũ Đồng Chu".

Thưa các bạn sinh viên Trường Đại học Văn Lang. Các bạn là những viên kim cương nếu được mài giũa sẽ tỏa sáng rực rỡ. Sự tỏa sáng của các bạn sẽ làm cho Việt Nam và cả châu Á thêm rạng ngời. Tiềm năng của những "viên kim cương thô" ấy là vô hạn.

Tiềm năng của quan hệ Nhật - Việt là không có giới hạn. Năm nay (2025), dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam đang tiến hành cuộc cải cách hành chính quy mô lớn mang tính "kỷ nguyên". Trong đó, chức năng "giáo dục chuyên nghiệp thực hành" đã được chuyển giao và thống nhất về Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đây là minh chứng rõ ràng cho quyết tâm của Việt Nam trong việc coi giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp thực hành là một thể thống nhất.

Quan hệ Nhật - Việt là mối quan hệ đối tác được xây dựng vì tương lai. Khi hai quốc gia cùng bước chung một vận mệnh với sự chân thành và kiên nhẫn, chúng ta sẽ là minh chứng mạnh mẽ cho thế giới thấy những gì chúng ta có thể đạt được.

Ngài Takebe Tsutomu
Tiến sĩ Danh dự Trường Đại học Văn Lang
Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ Hữu nghị Nhật – Việt.