Chi Bộ 8 Trường Đại học Văn Lang tham quan khu Di tích lịch sử cấp Quốc gia - “Tự hào Thành phố mang tên Bác”

Thực hiện kế hoạch sinh hoạt chuyên đề quý I năm 2023, hướng đến kỷ niệm 48 năm ngày Giải phóng miền Nam 30/4 và 137 năm ngày Quốc tế Lao động 01/5, sáng ngày 21/04/2023, Đoàn Chi bộ 8 thuộc Đảng bộ Trường Đại học Văn Lang tổ chức chuyến tham quan khu Di tích lịch sử cấp Quốc gia Ngã Ba Giồng (thuộc Ấp 5, xã Xuân Thới Thượng, huyện Hóc Môn, TP. HCM).

Tại đây, Đoàn Chi bộ 8 thực hiện nghi thức dâng hương tại Đền Tưởng niệm – Ngã Ba Giồng, tham quan và tìm hiểu về địa danh lịch sử - chứng tích khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940 - nơi ghi dấu tinh thần quật cường chiến đấu dũng cảm của các cán bộ, chiến sĩ trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ 1940 do Xứ ủy Nam Kỳ (thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương) chủ trương và lãnh đạo. 

Sau khi thực hiện nghi thức dâng hương, Đoàn Chi bộ 8 tham quan và nghe thuyết minh tại bảo tàng trong khu di tích. Theo lời thuyết minh của hướng dẫn viên, Ngã Ba Giồng (còn có tên gọi đầy đủ là Ngã Ba Giồng - Bằng Lăng) nằm trên địa phận thôn Xuân Thới Tây thuộc 18 thôn vườn trầu xưa được hình thành từ những năm 1698 đến năm 1731. Sau khi cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ (23/11/1940) bị thất bại, thực dân Pháp đã tăng cường đàn áp, khủng bố khốc liệt phong trào cách mạng vùng Hóc Môn – Bà Điểm. Ở Hóc Môn, chúng lập ra ba trường bắn để giết nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng và đồng bào, chiến sĩ yêu nước của quê hương Hóc Môn và các vùng lân cận.

Khởi nghĩa Nam Kỳ diễn ra vào đêm 22 rạng 23 tháng 11 năm 1940 ở 18/21 tỉnh thành của Nam Kỳ là cuộc khởi nghĩa do Xứ ủy Nam Kỳ chủ trương và lãnh đạo có quy mô lớn ở Việt Nam kể từ khi Đảng ra đời. Đây là cuộc khởi nghĩa lớn nhất ở Nam Kỳ từ sau khởi nghĩa Trương Định (1859-1864). Trong đó, Hóc Môn là nơi phát nguồn đầu tiên, nơi diễn ra cuộc họp Xứ ủy Nam Kỳ (tháng 9-1940) vạch rõ đường hướng cho cuộc khởi nghĩa sẽ nổ ra hai tháng sau; chọn thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn làm trọng điểm, nơi phát lệnh khởi nghĩa cho toàn Nam Kỳ. Lần đầu tiên ở Nam Kỳ, chính quyền cách mạng đã được thành lập, tồn tại ở một số tỉnh thành với thời gian khá lâu (như Mỹ Tho 49 ngày) và lá cờ đỏ sao vàng đã được treo ở nhiều nơi ngay sào huyệt của thực dân Pháp lúc bấy giờ. 

Đây là cuộc khởi nghĩa rất ác liệt và bị giặc Pháp đàn áp dã man. Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tuy thất bại nhưng đã nêu cao tinh thần chiến đấu bất khuất của nhân dân vùng đất này. Đồng thời, Nam Kỳ khởi nghĩa để lại những bài học quý báu cho Cách mạng tháng Tám 1945, có tác động sâu sắc đến tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm giành độc lập, tự do trong cả nước. Cuộc khởi nghĩa đã nổ ra trên toàn xứ Nam Kỳ, có tầm cỡ rộng khắp và mạnh mẽ nhất trong nước kể từ ngày thực dân Pháp xâm lược (1858) cho đến năm 1940. Cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (ngày 23 tháng 11 năm 1940) cùng với các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (ngày 27 tháng 9 năm 1940), Đô Lương (tháng 01 năm 1941 “là những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa toàn quốc, là bước đầu đấu tranh bằng võ lực của các dân tộc Đông Dương” (Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự Thật, Hà Nội, 2000, tập 7, tr.109).

Để ghi nhận những cống hiến của các anh hùng, chiến sĩ nơi đây, ngày 14/04/1948, thay mặt Đảng và Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất (huân chương cao quý nhất lúc bấy giờ) để tuyên dương “Đội quân khởi nghĩa Nam bộ đã nổi lên chiến đấu oanh liệt với địch” và biểu dương “ý chí quật cường của dân tộc” qua sự kiện lịch sử này.

Tiếp tục chuyến hành trình, Đoàn đã ghé thăm khu Di tích lịch sử cấp Thành phố, nơi đây đã diễn ra cuộc họp “Hội nghị Xứ ủy Nam Kỳ tại xã Xuân Thới Đông (tháng 9-1940)”. 

Theo lời giới thiệu của người quản lý khu Di tích, khi Trung ương, Xứ uỷ và Tỉnh uỷ Gia Định chuyển về Hóc Môn hoạt động (năm 1936 - 1939), ấp Xuân Thới Đông là một trong những cơ sở đáng tin cậy của Đảng. Các đồng chí Trung ương Đảng, Xứ uỷ và Tỉnh uỷ Gia Định về đây hoạt động như: đồng chí Võ Văn Tần, Võ Văn Ngân, Nguyễn Văn Cừ, Phan Đăng Lưu, Lê Duẫn, Bùi Văn Ngữ và Nguyễn Thị Minh Khai (Xứ uỷ viên Xứ uỷ Nam kỳ, Bí thư Thành uỷ Sài Gòn – Chợ Lớn)… các cuộc họp tổ chức tại đây đều được nhân dân nuôi giấu, bảo vệ an toàn. Trong đó, có cuộc họp của Xứ uỷ Nam kỳ mở rộng tại nhà bà Nguyễn Thị Hương từ ngày 21 đến 23 tháng 9 do đồng chí Tạ Uyên làm Bí thư Xứ ủy chủ trì hội nghị. Cuộc họp đã được chi bộ Đảng ấp Xuân Thới Đông, Tân Thới Trung, các gia đình cơ sở và quần chúng tích cực bảo vệ an toàn, chăm lo phục vụ chu đáo. 

Bên cạnh chuyến tham quan, Chi bộ 8 đã ghé thăm và tặng quà cho 02 gia đình là thân nhân chiến sĩ Nam Kỳ khởi nghĩa: ông Võ Văn Nghiệm và ông Nguyễn Thanh Trà (Năm Chà) và 01 địa chỉ đỏ là nơi diễn ra Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VI (11/1939) tại xã Bà Điểm.

Trong chuyến đi, ngoài những đảng viên của Chi bộ 8, còn có sự tham gia của quần chúng ưu tú và giảng viên của bộ môn Lịch sử Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh. TS. Bùi Anh Thư (giảng viên - Bộ môn Lịch sử Đảng và Tư tưởng Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Một ngày tham quan Khu di tích lịch sử cấp quốc gia Ngã ba Giồng tại Bà Điểm, Hóc Môn cùng Chi bộ 8 cho tôi thật nhiều cảm xúc. Là người giảng dạy và nghiên cứu các vấn đề lịch sử dân tộc, từ lâu tôi đã mong muốn ghé thăm địa danh “18 thôn vườn trầu” – nơi chứng kiến những quyết định to lớn của Đảng Cộng sản Đông Dương và Xứ ủy Nam kỳ về cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền trong những năm 1939-1940 nhưng chưa có cơ hội thực hiện. Hôm nay, những hiện vật được trưng bày tại đây giúp tôi hình dung được bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ: tiếng trống, tù và mõ, tiếng reo hò của quần chúng thúc giục tinh thần nghĩa dũng của chiến sĩ và nhân dân đã hy sinh xương máu cho nền độc lập nước nhà. 83 năm đã trôi qua nhưng cuộc khởi nghĩa này vẫn luôn là dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc, bởi bài học vô giá về vấn đề thời cơ, xây dựng lực lượng cách mạng. Nó sẽ khắc sâu hơn trong tôi sự dũng cảm, kiên cường của chiến sĩ cách mạng, của nhân dân ta và lòng biết ơn của tôi về những điều đó”.

Qua chuyến đi, tất cả đảng viên Chi bộ 8 cảm nhận rõ hơn về khu Di tích lịch sử cấp Quốc gia Ngã Ba Giồng, về chứng tích khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1940, về lịch sử hào hùng, truyền thống bất khuất của dân tộc, từ đó, biết ơn và trân trọng hơn sự hy sinh thầm lặng của các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì nền độc lập của nước nhà.

Bài viết: TS. Đoàn Thị Nhẹ và TS. Võ Thị Kim Loan
Hình ảnh: Tập thể Chi bộ 8